نورا منتظر مسئولان است


نویسنده عسل اخیان تهرانی – گروه علوم و بهداشت

نورا منتظر مسئولان است

جهانی شدن کووید-۱۹ در ۳۰ ماه گذشته، علیرغم آسیب به جنبه های مختلف زندگی، فرصت بسیار ویژه ای را برای تسریع تحقیقات علمی، تغییر رویه های آهسته و طولانی برای توسعه داروها و روش های درمانی و به طور کلی افزایش اعتماد به نفس فراهم کرده است. و ایمان به علم در حل چالش ها

از ابتدای ورود این بیماری به کشور با توجه به شرایط استراتژیک و هشدار دهنده ای که هر روز جان بسیاری از هموطنانمان را می گرفت، محققان مراکز تحقیقاتی مختلف و شرکت های دانشی مختلف در کنار همتایان خود در سایر کشورها. کشورهای دنیا برای مقابله با آن ها در حال طراحی و ساخت واکسن های مختلف هستند، به این امید که بتوانند واکسنی موثر برای پیشگیری از این بیماری تولید کنند، به این بیماری مبتلا شده اند و در نهایت شش نفر از آنها مجوز تزریق عمومی را گرفتند. واکسن نورا یکی از نام هایی بود که از ابتدای این تلاش ها در کشور به عنوان کاندیدای واکسن توسط محققان دانشگاه علوم پزشکی البقیاتی که مجوز تولید انبوه و مصرف عمومی را کسب کرده است، شنیده شد. در گفت و گو با دکتر جعفر امانی، رئیس مرکز تحقیقات علوم میکروبی دانشگاه علوم پزشکی بقیع و مدیر طرح واکسن نوره، علت این تاخیر و جزئیات فنی این واکسن را جویا شدیم.

پایان سرب

این که واکسن نورا از خانواده واکسن های نوترکیب است به چه معناست؟ چه تفاوتی با سایر واکسن ها دارد؟

هدف از تولید واکسن تامین آنتی ژن های پاتوژن به سیستم ایمنی بدن و تحریک آنها با کمترین عوارض جانبی و موثرترین است. این بدان معناست که بدون قرار گرفتن در معرض این بیماری، سیستم ایمنی ویروس با آنتی ژن های اصلی ویروس مواجه می شود به گونه ای که به محض برخورد با ویروس واقعی، بلافاصله دفاع گسترده ای را آغاز کرده و از ابتلای فرد به ویروس جلوگیری می کند. بیماری. برای این منظور از روش‌های مختلفی استفاده می‌شود و در مورد ویروس SARS-CoV-2، هر گروه تحقیقاتی بر اساس دانش فنی، تجربه و امکانات خود به سراغ یکی از این روش‌ها رفتند. واکسن‌های کووید-۱۹ شامل واکسن‌های ویروس غیرفعال یا کشته شده، واکسن‌های mRNA، ناقل‌های ویروسی و واکسن‌های نوترکیب هستند. یکی از روش های نسبتا قدیمی تولید واکسن استفاده از ویروس غیرفعال است که در آن ویروس بیماری زا به طور کامل غیرفعال می شود و با روش هایی فرموله می شود و در نهایت به عنوان واکسن تزریق می شود. علاوه بر نگرانی در مورد فرار ویروس فعال در فرآیند تولید این واکسن ها، مشکل این واکسن ها تامین همزمان تمام آنتی ژن های ویروس به سیستم ایمنی است که بسیاری از آنها حتی نقشی در تشکیل آنها ندارند. مصونیت در برابر بیماری فقط شامل یک سیستم ایمنی قدرتمند بیهوده می شود. این مشکل می تواند باعث واکنش ها و عوارض جانبی در بدن شود، اما در واکسن نوترکیب، پس از مطالعه قسمت های مختلف آنتی ژن های ویروس، تنها بخشی از آنتی ژن را انتخاب می کنیم که بتواند سیستم ایمنی را تحریک کند و آنتی بادی علیه آن در بدن تولید شود. بدن، و توانایی غیر فعال کردن ویروس واقعی یا به اصطلاح خنثی را دارد. به این ترتیب با کمترین عوارض در برابر ویروس موثر خواهیم بود. در مورد واکسن ناقل ویروسی که ژن مورد نظر با یک ناقل ویروسی غیر بیماریزا به بدن منتقل می شود، می تواند عوارض دیگری داشته باشد، مثلاً در مورد واکسن AstraZeneca و عوارضی مانند لخته شدن خون و حملات قلبی گزارش شده است.

چه شد که تصمیم گرفتید از بین روش های مختلف به سراغ واکسن نوترکیب بروید؟

در مواجهه با کووید-۱۹، باید تلاش می‌کردیم واکسنی پیدا کنیم که در سریع‌ترین زمان ممکن در مقابله با این بیماری مؤثر باشد. استفاده از روش ویروس غیرفعال، به دلیل اتکا به استفاده از ویروس پاتوژن واقعی، نیازمند آزمایشگاه ها و کارخانه ها برای تولید واکسن کاملا ایزوله با سطح ایمنی سه است. در ایران تنها یک شرکت با این شرایط خط تولید دارد و به همین دلیل اکثر واکسن های داخلی دیگر به سمت واکسن های نوترکیب روی آورده اند.

در تولید واکسن های نوترکیب آنتی ژن مورد نیاز به مقدار زیاد در تخمیرهای مخصوص به کمک روش های مهندسی ژنتیک در محیط آزمایشگاهی تکثیر می شود و پس از خالص سازی با ترکیب دارویی خاص به عنوان واکسن استفاده می شود. بنابراین خطرات تولید آن بسیار کمتر بوده و در آزمایشگاه های رایج دارویی کشور نیز قابل تولید است.

علاوه بر این، سابقه تحقیقاتی که در زمینه تولید پروتئین نوترکیب طی سالیان متمادی داریم نیز پشتوانه علمی ما بوده است. در ابتدا تصور می‌شد که واکسن‌های نوترکیب در ایجاد مصونیت نسبت به این ویروس مؤثر نیستند. پس از تولید واکسن‌های نوترکیب در کوبا و همچنین در شرکت آمریکایی نووکس و تأیید کارآیی آنها، روند دریافت مجوزهای ما نیز سریع‌تر پیش رفت.

چرا فرآیند تولید و عرضه واکسن نورا به مردم بیشتر از سایر واکسن های داخلی طول کشید؟

واقعیت این است که در حال حاضر چهار واکسن نوترکیب در کشور تولید شده است. اگرچه نورا زودتر از همه شرکت ها فعالیت خود را آغاز کرد، اما کل فرآیند مطالعات، توسعه دانش فنی، تحقیق و توسعه، آزمایشات پیش بالینی و بالینی ۱۰۰ درصد در کشور انجام می شود، اما سایر شرکت ها دارای انتقال دانش فنی هستند. یا ماده موثره واکسن را با همکاری شرکت های خارجی وارد کردند یا فقط بخشی از آزمایش بالینی واکسن های خارجی را در کشور انجام دادند، نورا بعداً به مرحله تولید انبوه رسید و در فروردین ۱۴۰۱ سه میلیون دوز به وزارتخانه تحویل شد. سلامت

زیرا همانطور که اشاره کردم ابتدا مراجع مرجع به اثربخشی واکسن نوترکیب در این بیماری اطمینان نداشتند و پس از ایجاد باور در این خصوص با اخذ مجوزهای لازم از سازمان غذا و دارو و کمیته اخلاق، مراحل تحقیق و توسعه و سپس با توجه به عدم توانایی در تولید واکسن در دانشگاه، قراردادی با یک شرکت دارویی که از توان فنی و خط تولید آن می توان برای تولید واکسن استفاده کرد، منعقد شد و وارد مرحله تولید بر روی یک شرکت دارویی شد. در مقیاس صنعتی و انجام آزمایشات و آزمایشات لازم زمان بر بود، اما با وجود همه اینها نتایج بسیار خوبی در مراحل کارآزمایی بالینی به دست آوردیم. این واکسن تمامی مراحل از صفر تا ۱۰۰ را در کشور گذرانده است و نتایج آزمایشات حاکی از محافظت ۹۲ درصدی است.

تفاوت نورا با سایر واکسن های نوترکیب چیست؟

در اکثر واکسن های نوترکیب به دلیل قرار گرفتن در معرض قطعه سنبله (زیاد سطحی ویروس) از پروتئین این بخش استفاده شد که خود از دو بخش S1 و S2 تشکیل شده است. بر اساس نتایج مطالعات، بخش S2 پروتئین سنبله منجر به عوارض کبدی می شود. بنابراین اگر از ارتفاع کامل تولید واکسن نوترکیب استفاده شود، احتمال بروز عوارض جانبی بیشتر خواهد بود. به همین دلیل ما فقط قسمت اتصال دهنده RBD از سنبله را انتخاب کردیم و در واقع غیرفعال شدن آن از اتصال ویروس به سطح سلول ها جلوگیری می کند و در نتیجه موفق به انجام این کار نمی شود. تولید مثل. علاوه بر این، در مطالعات دیگر، مشخص شد که بیش از ۹۰ درصد اپی توپ ها (قسمت هایی از پروتئینی که سیستم ایمنی آنها را تشخیص می دهد و آنتی بادی تولید می کند) خنثی کننده هستند، یعنی اپی توپ هایی که آنتی بادی های تولید شده علیه آنها می توانند کاملاً مسدود شوند. فعالیت طبیعی ویروس شوند دقیقا در همین قسمت کوچک قرار دارد. به این ترتیب عوارض جانبی کمتری خواهیم داشت و چون ابعاد پروتئینی که باید سنتز می شد کوچکتر بود، احتمال تشکیل آن و تامین ناکافی آن به سیستم ایمنی کاهش می یافت.

نکته مهم دیگر در مورد واکسن نورا خلوص پروتئین جزء آن است، ما توانستیم پروتئینی با خلوص بیش از ۹۹ درصد تولید کنیم به این ترتیب پاسخ ایمنی بسیار خوبی با حداقل عوارض دریافت کردیم.

منظور از میزان حفاظت چیست؟ چطوری اندازه گرفتی؟

یکی از معیارهای تایید اثربخشی واکسن در مرحله سوم بالینی، علاوه بر میزان آنتی بادی های تولید شده در نمونه خون داوطلب (تیتر آنتی بادی)، کارایی این آنتی بادی های تولید شده در خنثی سازی ویروس واقعی است که به آن می گویند. تست خنثی سازی نمونه‌ها را در چند نوبت به شرکت آلمانی DPZ فرستادیم که واکسن‌های خنثی‌کننده دیگر از جمله فایزر و سینوفارم را نیز آزمایش کرد و هر بار نتایج بسیار خوبی دریافت کردیم. این نمونه ها چهار بار در مرحله پیش بالینی، دو بار در هر مرحله از کارآزمایی بالینی ارسال شدند و نتایج دریافت شد. همچنین نمونه های داخل کشور به آزمایشگاه های مرجع بازگردانده شد که با استفاده از ویروس های کاذب در آزمایشگاه سطح ایمنی ۲ انجام می شود. سرعت اتصال این آنتی بادی ها به آنتی ژن های ویروسی.

همچنین تیتر آنتی بادی یا میزان آنتی بادی تولید شده در خون داوطلبان علیه آنتی ژن اختصاصی با استفاده از کیت های معتبر خارجی و داخلی محاسبه شد.

علاوه بر تمامی این آزمایش‌ها، در طول کارآزمایی بالینی، تیم‌های پزشک متخصص که بر فرآیند کارآزمایی بالینی نظارت می‌کردند، ایمنی واکسن، عوارض جانبی احتمالی و شرایط گیرنده را نیز به مدت شش ماه در گروه‌های داوطلب کنترل کردند تا هرگونه عارضه جانبی وجود داشته باشد. می تواند بلافاصله یا در دراز مدت شناسایی شود.

عوارض این واکسن چیست؟

در سه مرحله کارآزمایی، تنها درد در ناحیه تزریق گزارش شد.

مدت زمان مصونیت تخمینی برای این واکسن چقدر است؟

حدود چهار تا شش ماه که برای سایر واکسن ها تقریباً یکسان است.

آیا توانستید برای نورا از سازمان بهداشت جهانی مجوز بگیرید؟

در حال پیش رفت. در حال حاضر، از آنجایی که واکسن‌های کووید-۱۹ خارج از اولویت فوری سازمان جهانی بهداشت هستند، روند صدور مجوز با سرعت کمتری دنبال می‌شود.

آیا مقالاتی از مطالعات پیش بالینی و کارآزمایی های بالینی نورا منتشر شده است؟ مردم تا چه حد می توانند به نتایجی که شما می گویید اعتماد کنند؟

مقاله مطالعات پیش بالینی در مجله ایمونولوژی مولکولی منتشر شد. آزمایشات بالینی فاز اول در ویروس شناسی پزشکی با رتبه تاثیر ۲۰ توسط داوران در حال بررسی است و در مراحل پایانی انتشار قرار دارد. انشا فاز دوم نیز ارسال شده است و انشا نتایج آزمایشی سوم نیز تکمیل شده و به زودی ارسال خواهد شد.

حقیقت این است که سازمان غذا و دارو فرآیند بررسی بسیار قوی دارد. برای هر واکسن و دارو، ۱۲ تا ۱۵ متخصص که در همان زمینه بسیار با تجربه هستند، به روشی دقیق قضاوت می شود. در واقع، می توانم بگویم که فرآیند داوری FDA بسیار دشوارتر از انتشار یک مقاله است. نتایج هر تحقیقی در مجلات علمی منتشر می شود، اما صدور مجوز استفاده از دارو یا واکسن برای افراد با جدیت بیشتری رعایت می شود. بنابراین، زمانی که واکسنی موفق به اخذ مجوز تولید انبوه می شود، باید معیارهای اثربخشی و ایمنی را پاس کرده باشد. علاوه بر این، برای هر یک از فرآیندهای تولید واکسن، یک سری آزمایشات در مراحل مختلف از جمله تولید مواد اولیه، فرمولاسیون دارو، بسته بندی دارو انجام می شود و سپس چندین ویال واکسن به سازمان غذا و دارو ارسال می شود. ، همه آزمایشات یک بار تکرار می شوند سایرین در آزمایشگاه مرجع ایمنی، عدم سمیت، اثربخشی و غیره سه تا چهار بار در هر سری تولید تکرار می شوند. برخی از واکسن های خارجی که وارد کشور می شوند محدودیت های زیادی از این دست نداشتند، اما متأسفانه عموم مردم بیشتر به آن اعتماد و ترجیح می دهند.

جعبه یادداشت

علیرغم اینکه واکسن نورا ۱۰۰ درصد تولید داخل بوده و از نظر ایمنی نتایج بسیار خوبی داشته است، اما مانند سایر واکسن ها در مراکز واکسیناسیون ارائه نمی شود. از دکتر امانی پرسیدیم چرا اینطور است؟ وی در پاسخ می گوید: متأسفانه اگرچه باید عرضه همه واکسن ها در کشور استاندارد شود، اما این اتفاق نمی افتد. وقتی در مراکز واکسیناسیون اطلاعات کافی در مورد واکسن ها به مردم ارائه نمی شود، انتخاب بین واکسن ها به کسانی محدود می شود که بیشتر شنیده اند.»

وی می افزاید: برای تهیه واکسن مشکلی نداریم، در حال حاضر خط تولید نورا توانایی تولید پنج میلیون دوز واکسن در ماه را دارد و تاکنون پنج میلیون واکسن تولید کرده ایم که سه میلیون آن به وزارت بهداشت تحویل داده شده است. اما وزارت بهداشت به ما پولی نداده است مشکل جدی برای شرکت دانش بنیان تولید کننده واکسن است.

دکتر امانی با اشاره به سطح بالای تیتر آنتی بادی و حفاظت به دست آمده از طریق این واکسن می گوید: این نتایج نشان می دهد که دانش فنی تولید واکسن های نوترکیب در کشور به خوبی تعریف شده است و حتی امکانات مورد نیاز برای تولید انواع واکسن های نوترکیب مرتبط نیز وجود دارد. برای سایر بیماری ها نیز منشاء آن از شرکت های داروسازی بوده است، در صورتی که الزامات شرکت های تولید واکسن توسط وزارت بهداشت تامین شود، توانایی توسعه و کار روی سایر واکسن ها نیز ایجاد می شود، اما اگر شرکت ها در آینده با ناامیدی مواجه شوند، اگر ما در آینده شاهد ناامیدی باشیم. با یک بیماری جدید و یک بیماری همه گیر جدید روبرو می شوند، آنها پا نمی گذارند، هیچ کس واکسن درست نکرده است.”