دریاچه غرق در فراموشی نبض دریاچه در دست مدیران نادان


گزارش کردن جام جم آنلایندریاچه ارومیه تشنه آب است. اما در سیاست غوطه ور به همین دلیل می توان گفت که برنامه های تدارک دیده شده برای احیای آن فراتر از گفته ها و شعارها نبوده است.

این روزها که گفته می شود حدود ۹۵ درصد دریاچه ارومیه خشک شده است، برنامه ریزی برای نجات دریاچه در حد اظهار نظر است.

تلاش برای نجات دریاچه ارومیه راه به جایی نمی برد زیرا افرادی که درک درستی از شرایط منطقه و دریاچه ارومیه ندارند در صدد احیای آن هستند.

بسیاری از کارشناسان معتقدند احیای دریاچه ارومیه با مسائل اقتصادی و اجتماعی نیز مرتبط است، اما در طرح های امداد و نجات چندان به این موضوع توجه نشده است.

وی همچنین با دکتر حسام احمدی برجانی از اعضای هیات علمی منابع طبیعی دانشگاه ارومیه گفتگو کرد. جام جم آنلاین اعتقاد بر این است که تلاش‌های احیای دریاچه ارومیه به نتیجه مطلوب نرسید، زیرا برنامه‌های احیا باعث نمی‌شود مردم و دولت با هم برای نجات دریاچه همکاری کنند.

بنابراین می توان ادعا کرد که ریشه های شکست در احیای دریاچه ارومیه باید در ناتوانی در بحث مشارکت عمومی نهفته باشد.

وی بی توجهی به مسائل کشاورزی را یکی از عوامل ایجاد شرایط برای وضعیت نامناسب دریاچه عنوان می کند و تاکید می کند: حدود ۷۰ سال از ورود کشاورزی مدرن به کشور می گذرد اما هنوز نمی توانیم در مورد اصلاح آمایش اراضی بحث کنیم. مدیریت صحیح الگوی کشاورزی

نسخه دریاچه ارومیه پایتخت به نتیجه رسید!

چند موضوع دست به دست هم داده و وضعیت دریاچه ارومیه را بحرانی کرده است. از ناتوانی در بحث مشارکت مردم در دستور العمل نجات دریاچه توسط افرادی که درک درستی از شرایط آن ندارند.

یکی از اعضای هیات علمی منابع طبیعی دانشگاه ارومیه در این باره توضیح می دهد: به نظر من مشکل این است که مدیرانی که در پایتخت نشسته اند و نگاه درستی به شرایط منطقه ندارند به استان ها و مناطق درگیر نسخه می دهند. در بحران آب

احمدی برغانی می گوید: این ضعف مدیران را بر آن داشت تا تنها با استفاده از اعداد و ارقام برای احیای دریاچه تلاش کنند، به عنوان مثال برخی از مدیران روی کاغذ به این نتیجه رسیدند که با جابجایی آب از چند نقطه می توان سطح آب دریاچه را افزایش داد.

این در حالی است که بحث های اجتماعی و اقتصادی معادلات ریاضی این مدیران را تغییر می دهد و آن طور که باید به این مشکل توجه نمی کنند.

یکی از اعضای هیأت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه معتقد است برای احیای دریاچه باید کلیشه هایی مانند تهران و دانشگاه شریف را کنار گذاشت تا برنامه نجات دریاچه ارومیه نوشته شود.

اگر از او بپرسید آیا امکان نجات دریاچه ارومیه در دانشگاه ارومیه وجود دارد؟ احمدی برجانی می گوید: قطعاً این توانایی وجود دارد. توجه داشته باشید همانطور که محققان دانشگاه ارومیه نمی توانند راه حل مناسبی برای مدیریت ترافیک تهران ارائه دهند، دانشگاه های پایتخت نیز نمی توانند مشکل دریاچه ارومیه را حل کنند زیرا درک درستی از مسائل اقتصادی و اجتماعی منطقه وجود ندارد.

عواقب یک نگاه اشتباه

دریاچه غرق در فراموشی نبض دریاچه در دست مدیران نادان

کارشناسان معتقدند در طرح های احیای دریاچه ارومیه به نیازهای جوامع محلی توجهی نمی شود و به همین دلیل دست به اقداماتی می زنند که با برنامه های مدون برای نجات دریاچه همخوانی ندارد.

به عنوان مثال همین بی توجهی باعث شده تا کشاورزان موضوع اصلاح الگوی کشت در حوضه دریاچه ارومیه را جدی نگیرند.

یکی از اعضای هیات علمی منابع طبیعی دانشگاه ارومیه در این باره توضیح می دهد: این بی توجهی باعث افزایش سطح زیر آب برای دریاچه شده است به عنوان مثال فقط در اطراف دانشگاه ارومیه که مساحت کمی است ۴۰۰ هکتار باغ وجود دارد.

این در حالی است که کشت سایر محصولات مانند چغندر را نیز افزایش می دهد، زیرا تصمیمات اتخاذ شده توسط برخی از مدیران کشاورزان را تشویق به کشت محصولاتی می کند که آب را جذب می کند. به عنوان مثال راه اندازی کارخانه های قند در این منطقه به کشاورزان این پیام را می دهد که چغندر بیشتری بکارند زیرا بازار آماده خرید چغندر است.

همانطور که احمدی برجانی توضیح می دهد، پیام های نادرست ارسال شده به کشاورزان باعث افزایش وسعت زمین های کشاورزی و باغ ها شده است. به همین دلیل پارکی در حوضه دریاچه ارومیه در مناطقی که این روزها دسترسی به آن سخت است ایجاد شده است.

افزایش قیمت زمین کشاورزی

دریاچه غرق در فراموشی نبض دریاچه در دست مدیران نادان

عملکرد نامناسب مدیران در حوزه کشاورزی و اجرای تصمیمات نادرست وضعیت حوضه دریاچه ارومیه را پیچیده کرد. در حالی که تصمیم گرفته شد الگوی کشاورزی اصلاح شود و کشت محصولات پرآب کاهش یابد، کشاورزان این روزها به کشت بیشتر زمین و کشت محصولاتی که نیاز به آب زیادی دارند، می پردازند.

یکی از اعضای هیات علمی منابع طبیعی دانشگاه ارومیه در این باره توضیح می دهد: الگوی کشاورزی در منطقه بهبود نیافته است و شرایط حاکم این روزها به کشاورز اجازه می دهد هر محصولی را که می خواهد بکارد.

این در حالی است که طرح نصب کنتورهای هوشمند بر روی چاه های آب منجر به افزایش سطح زیر کشت کشاورزان و مصرف آب بیشتر بر خلاف انتظار شد.

احمدی برجانی در این باره می گوید: با نصب کنتورهای هوشمند و ورود برق به زمین های کشاورزان، قیمت زمین های آنها دو برابر شد و کشاورزان زمین های دیم خود را نیز کشت کردند.

همانطور که او توضیح می دهد، هیچ نظارتی بر فعالیت کشاورزان وجود ندارد، زیرا قدرت کافی در اختیار نهادهای مسئول نیست.

در جستجوی حقیقت

سدسازی همچنان در دستور کار بسیاری از مدیران بالادست و حوضه دریاچه ارومیه است. به همین دلیل اگر پروژه ای در لحظه متوقف شود باید آن را ضرب المثل معروف بی اعتباری نوشت

این شرایط باعث شده حق آبه لازم به دریاچه ارومیه نرسد و این در حالی است که وزارت نیرو همواره مدعی است که حق آبه دریاچه از سدسازی خارج می شود.

یکی از اعضای هیات علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه معتقد است که حق آب دریاچه از سدها آزاد می شود. اما مشکل اینجاست که آب به دریاچه نمی رسد و در راه توسط کشاورزان برداشت می شود.

این در حالی است که وزارت نیرو مدعی است که نظارت بر حقوق تامین آب پس از خروج از سد وظیفه این اداره نیست. این در حالی است که سازمان حفاظت محیط زیست نیز تاکید می کند که این ظرفیت را ندارد.

ذرات نمک از شایعات تا واقعیت

دریاچه غرق در فراموشی نبض دریاچه در دست مدیران نادان

سوء مدیریت در بخش مدیریت آب و کشاورزی باعث شده تا تلاش‌ها برای احیای دریاچه ارومیه به جایی نرسد، در حالی که برخی کارشناسان هشدار می‌دهند با خشک شدن دریاچه باید انتظار طوفان نمک را داشت، اتفاقی که سلامت شهروندان را در مناطق وسیع تهدید می‌کند.

این در حالی است که یکی از اعضای هیات علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه نظر دیگری دارد و معتقد است آزمایشات و نمونه برداری های انجام شده تاکنون گرد و غبار نمک را تایید نمی کند.

وی در این خصوص می افزاید: گرد و غبار نمک را به صورت تخصصی مطالعه می کنیم. اما تاکنون نتوانسته ایم وقوع آن را گزارش کنیم.

احمدی برغانی ادامه می دهد: به نظر می رسد این دیدگاه اغراق آمیزی است که از سوی برخی مدیران مطرح شده تا برخی نهادها پول بیشتری بگیرند.

با اقتصاد دریاچه دریاچه را نجات دهید

کم نیستند کارشناسانی که می گویند برای نجات دریاچه ارومیه باید نگاه سیاسی را کنار گذاشت و با کمک کارشناسان خبره برنامه هایی برای احیا تدوین کرد که به حل مشکلات مردم بومی منجر شود. منطقه و مشارکت بیشتر آنها در طرح های احیای دریاچه.

احمدی برجانی معتقد است برای احیای دریاچه باید به این سوال پاسخ داد که آیا می توان کل دریاچه را نجات داد؟ وی در پاسخ می گوید: با توجه به شرایط و مسائلی مانند تغییر اقلیم نمی توان به این مهم دست یافت و به همین دلیل بهتر است دریاچه را به چند قسمت تقسیم کرد و برای هر قسمت برنامه ریزی مشخصی داشت.

یکی دیگر از موضوعاتی که یکی از اعضای هیات علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه به آن می پردازد، بحث اقتصاد احیای دریاچه ارومیه است. این در حالی است که برخی کارشناسان معتقدند این دریاچه در شرایطی نیست که بتوان از آن درآمدزایی کرد.

وی در این خصوص توضیح می دهد: برای جلب توجه ساکنان منطقه به طرح های نجات دریاچه، باید بخش هایی از دریاچه را از نظر اقتصادی در نظر گرفت، البته به شرط رعایت کامل پروتکل های زیست محیطی.

به گفته احمدی برغانی، به شرط رعایت مسائل زیست محیطی، می توان از آب نمک، نمک، پوشش، آب نمک و ظرفیت های گردشگری این دریاچه برای رفع نیازهای مردم بومی منطقه استفاده کرد. این

وی می گوید: بهتر است هرچه سریعتر با واقعیت دریاچه مقابله کنیم، زیرا به دلیل تغییرات آب و هوایی امکان بازگشت به شرایط گذشته وجود ندارد.

با توجه به اظهارات کارشناسان باید تاکید کرد که برای نجات دریاچه ارومیه باید نظرات سیاسی را کنار گذاشت و با در نظر گرفتن مسائل زیست محیطی برای احیای این دریاچه تلاش کرد.

این در حالی است که مدیران وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست باید تعامل بیشتری با یکدیگر داشته باشند تا موضوع اصلاح الگوی کشاورزی و تامین حق آبه به درستی مدیریت شود.

علاوه بر این باید برای افزایش مشارکت مردم تلاش کرد زیرا تا زمانی که مردم منطقه به طرح های نجات نپیوندند نمی توان به نجات دریاچه امیدوار بود.