دریاچه انزلی، دریاچه ارومیه دیگر نباید باشد


همین بس که دریاچه انزلی را منزوی کرد که چند روز پیش ۴۰ هکتار از آن را عمدا سوزاندند تا زمینشان را گران بفروشند.

اما نباید فراموش کرد که در سال ۱۳۵۴ از ۲۴ تالاب ایران به همراه ۱۱ تالاب دیگر این تالاب ها به عنوان تالاب بین المللی وارد دفتر کنوانسیون رامسر شدند.

مساحت این تالاب ها در حال حاضر در فصل زمستان و بهار به دلیل افزایش نزولات جوی حدود ۲۱۱ کیلومتر مربع و در فصل تابستان به دلیل کاهش حجم ورودی آب و آب کم تا ۱۹ کیلومتر مربع می رسد. بارش و افزایش تبخیر

محیط زیست استان ها یکی یکی از بین می رود. از کوه ها، جنگل ها و مراتع گرفته تا رودخانه ها، سواحل، دریاها و تالاب ها. گویی اراده ای برای حفظ این منابع طبیعی وجود ندارد و هر روز باید اخباری بدتر از دیروز بشنوید. در این میان مرداب های انزلی یکی از سرمایه های ملی و ارزشمند شمال کشور است که علاوه بر جذب گردشگر و بهره برداری اقتصادی و اجتماعی، نقش مهمی در مهاجرت دسته جمعی پرندگان مهاجر از سراسر جهان دارد. تولید مثل حیوانات آبزی.

منطقه ای زیبا و رویایی که بدون آن به جرات می توان گفت گیلان بیشتر جذابیت خود را از دست می داد.

استخر بیماران با پسوند بین المللی

زمانی که تالاب‌های انزلی در سال ۱۳۵۴ در فهرست تالاب‌های بین‌المللی کنوانسیون رامسر به ثبت رسید، در همان زمان، BirdLife International این تالاب‌ها را به‌عنوان زیستگاه مهم پرندگان شناخته و آن‌ها را به‌عنوان یکی از تالاب‌های طبیعی و آب شیرین کشور و در زمره تالاب‌های طبیعی معرفی کرد. مناظر زیبای آبی در جهان منطقه با این تفاسیر این تالاب زیبا سالهاست دچار مشکلات و معضلاتی است که برای هیچکس اهمیتی ندارد و ادامه این روند می تواند منجر به تکرار فاجعه ای شود که بر سر دریاچه ارومیه آورده است. به این اکوسیستم ارزشمند مشکلاتی مانند ورود فاضلاب روستاهای همجوار به گلوگاه تالاب، آتش سوزی، آلاینده های واحدهای صنعتی، آلودگی های مربوط به شیر آب سروان و از همه بدتر سوت آب که تالاب ها و موجودات آن را خفه کرد.

نگذارید دریاچه خشک شود

مطالعات جامع جهانی دریاچه خزر در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی دریایی که از دهه ۱۹۷۰ آغاز شد بسیار مؤثر بوده و همچنان ادامه دارد.

نتایج این تحقیق روند نزولی سطح آب دریای خزر را تا سال ۲۰۵۰ پیش‌بینی می‌کند که وسعت این دریاچه به یک سوم می‌رسد.

بر اساس این تحقیقات ۱۵-۲۰ کیلومتری شمال دریا را پیش بینی کردم و با وجود اینکه قسمت جنوبی دریاچه و عمیق ترین قسمت دریای خزر در کشور ما قرار دارد، نقشه های مطالعه حکایت از عقب نشینی دارد. از خانه ام تا آذربایجان.

از طریق این تحقیق می توان به از بین رفتن تدریجی برخی از تالاب های کشور پی برد. حادثه ای که باعث تخریب ۱۵ هزار هکتار از بخش جنوبی منکالا شد.

اولویت و اهمیت احیای تالاب های انزلی گامی جلوتر از سایر تالاب های کشور است. زیرا برای احیای تالاب بین المللی انزلی خط اعتباری ملی در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد.

حفاظت از تالاب محدود است

در ابتدای شهریورماه که ۴۰ هکتار از تالاب ها در آتش سوخت و متاسفانه عمدی بودن این فاجعه اعلام شد، انتظار می رفت با مقصران برخورد قاطع شود. اگرچه مثل همیشه جمعی از مسئولان به میدان آمدند و در دفاع از تالاب صحبت کردند، اما در عمل تفاوتی در وضعیت تالاب نداشت.

رئیس جمهور در جلسه هیئت دولت گفت: برای خنثی کردن طرح بازرگانان تلاش کردند تا حد امکان قسمت آسیب دیده دریاچه انزلی به وضعیت قبلی بازگردد.

سپس رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور در جلسه کمیته احیای تالاب انزلی با بیان اینکه نگاه دولت به تالاب انزلی ملی است، اعلام کرد: اجازه نمی دهیم تالاب انزلی به دریاچه دیگری در ارومیه تبدیل شود.

استاندار گیلان نیز در این نشست با اشاره به اینکه گردشگران به جای لاله نیلوفر آبی می بینند، گفت: ما وارث تجربه اشتباه گذشته هستیم و حتی یک آبراه در تالاب ها وجود ندارد که بتوانیم اعتراض کنیم. “

پایین آمدن سطح آب و تجاوز به تالاب ها

با نگاهی به وضعیت دریاچه انزلی به وضوح متوجه می شدیم که لحظه به لحظه در حال خشک شدن است. سطح آب به شدت کاهش یافت و در برخی نقاط به سطح زمین رسید. عمق دریاچه انزلی در گذشته ۱۰ متر بوده که امروزه در برخی مناطق کمتر از نیم متر است.

البته تحقیقات قبلی این روزها انتظار می رفت و اکنون گفته می شود که این کاهش عمق به دلیل تغییرات اقلیمی رخ داده است، یعنی با افزایش دما و کاهش بارندگی، تالاب ها خشک می شوند.

قسمت های مختلف دریاچه از نظر ویژگی های جغرافیایی، شرایط آب و هوایی و تنوع گیاهی و جانوری با یکدیگر تفاوت زیادی دارند.

قسمت اعظم قسمت شرقی آن پوشیده از پوشش گیاهی آبزی است و یکی از آلوده ترین مناطق کم عمق دریاچه انزلی است.

در بخش مرکزی تالاب انزلی، پهنه آبی وسیعی وجود دارد و خروجی آب تالاب به دریا در این قسمت از تالاب قرار دارد.

اما یکی از بزرگ‌ترین دردهای تالاب‌ها این است که افت سطح آب راه را برای اهالی تالاب باز کرده است تا به نقاط مختلف دست درازی کنند و از عرض آن بکاهند.

حقیقت این است که ساده ترین و واضح ترین نشانه عدم علاقه مسئولان به نجات تالاب های انزلی، تکثیر سنبل های آبی مهاجم در این تالاب هاست. زیرا اگر انجام اقداماتی از قبیل نصب و تکمیل تصفیه خانه ها، مدیریت فاضلاب، رعایت حق آبه و جلوگیری از بهره برداران دشوار و پیچیده به نظر می رسد، مبارزه با سنبل آبی اقدامی فوری با راهکاری روشن است.

فاضلاب ۶۰۰ روستا در گلوگاه دریاچه

طرح ها و رویکردهای ناپایدار در مدیریت فاضلاب شهری، سموم بخش کشاورزی، کودهای شیمیایی، آلاینده های واحدهای صنعتی و آلودگی های ناشی از شیر زباله سراوان همواره به عنوان مهم ترین عوامل تهدید کننده این تالاب ها مطرح بوده است.

۶۰۰ روستای واقع در محدوده باتلاق انزلی و بدون مدیریت فاضلاب را به تالاب ها منتقل می کنند.

سنبل آبی در چند سال گذشته چنان فاجعه ای برای تالاب ها شده است که نمی توان گفت که آلودگی در آن تاثیری ندارد. مهمانی آزاردهنده و ویرانگر که با گرمای هوای تابستان بیشتر رشد می کند و چند برابر می شود.

امسال در فصل تابستان و عدم توجه مسئولان و عدم تدبیر مناسب، سنبل‌های آبی بیش از پیش در تالاب‌های انزلی گسترش یافته و تالاب‌ها و ساکنان آن را تنگ‌تر کرده است.

در غیرواقعی بودن سخنان و بی توجهی مسئولان به وضعیت تالاب ها کافی است بدانیم «سنبل آبی؛ پژواک مرگ در تالاب ها»، «شیطان بنفش در گیلان»، «حمله سنبل آبی به مرکز شهر انزلی» سنبل آبی قاتل خاموش تالاب ها، مسئولان به جای شعار عمل کنند، تاج سنبل آبی بر پیکر مرداب های انزلی ورود سنبل های آبی به سواحل دریای خزر تنها بخشی از این گزارش است. و اخبار منتشر شده در سالهای اخیر در مورد وضعیت تالاب ها و هجوم سنبل آبی که به اطلاع مسئولان رسانده شده است که وظیفه آنهاست که از مجموعه تحت مدیریت خود آگاه باشند.

رئیس اداره حفاظت و احیای تالاب های گیلان گفت: حدود ۶ هزار و ۵۸۵ هکتار از عرصه های آبی استان در حداقل ۱۸ منطقه در ۱۱ شهرستان استان آلوده به گیاه سنبل گازدار شده است. پناهگاه حیات وحش سل مجتمع تالاب بین المللی انزلی، سنبل آبی رودخانه چمخاله در لنگرود جمع آوری شده و به زودی جمع آوری این گیاه مهاجم در کل تالاب انزلی آغاز می شود.

عباس عاشوری با اشاره به اینکه پراکندگی سنبل آبی در استانداری مشخص شده است، خاطرنشان کرد: مطالعات متعددی برای مقابله با سنبل آبی در استانداری انجام شده است.

حالا باید بنشینیم و ببینیم نتیجه مطالعات و دسترسی به تالاب ها چه زمانی اجرایی می شود.

کارشناسان محیط زیست نیز بر این باورند که برداشت جزئی راهی برای از بین بردن این گونه مهاجم نیست و سنبل های آبی باید با احتیاط از بین بروند تا از تکثیر آنها جلوگیری شود.

تالاب انزلی از یک طرف به دریا متصل و تحت تاثیر نوسانات آن است و از طرف دیگر ۱۱ رودخانه اصلی و ۳۰ رودخانه فرعی وارد این تالاب می شوند. این مشکل باعث شده است که مقدار زیادی رسوب وارد این اکوسیستم شود.