تعهد به اصل تعهد در مقابل تعهد


نویسنده محسن بکایین – کارشناس ارشد روابط بین الملل

تیم مذاکره کننده ایرانی و دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران در دولت جدید به صورت منطقی و هوشمندانه وارد مذاکرات وین شدند. مبنای ما لغو همه مجازات ها و اعتقاد به اصل تکلیف در مقابل الزام بود. ما با سایر طرف‌ها به صورت سازنده وارد گفت‌وگو شدیم و تعهدات مندرج در برنامه جامع اقدام مشترک را پذیرفته‌ایم، مشروط بر اینکه آمریکا به تعهدات خود عمل کند، تحریم‌ها را لغو کند و تضمین‌های لازم را بدهد. این موضوع سیاست تعیین کننده نظام بود که مورد تاکید رهبری و گروه های عالی بود و نظام دیپلماسی ما اجرای آن را بر عهده داشت.

در جریان مذاکرات هیچگاه تحت تأثیر فضاسازی های آمریکا و اروپا قرار نگرفتیم، تسلیم بازی سیاسی آنها در قالب ضرب الاجل مذاکره و انتشار پیش نویس های مختلف تحت عنوان متن نهایی نشدیم و بسیار آرام و مطمئن کار را پیش بردیم. . در نهایت، آقای جوزف بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، متنی را در قالب یک پیشنهاد ارائه کرد که آن را نهایی دانست. موضوعی که البته ایران آن را نپذیرفت. متن پیشنهادی را بررسی کرده و دیدگاه ها و شرایط خود را در چارچوب مفاد برنامه جامع اقدام مشترک با رعایت موازین و مقررات بین المللی و مخالفت با تحریم به عنوان یک اقدام غیرانسانی ارائه کرده ایم.

اگر آمریکایی ها با نظرات ایران موافقت کنند، مسیر آینده روشن می شود و پس از انجام تعهدات خود، آماده بازگشت به شرایط قبلی هستیم. همزمان برخی مقامات آمریکایی از جمله آقای آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، اعلام کردند که ایران باید به برجام بازگردد. این در حالی است که ما اساساً از برجام خارج نشدیم، اما این آمریکا بود که میز مذاکره در دوران ترامپ را شکست و از این توافق بین المللی خارج شد.

علاوه بر تعاملاتی که در حوزه مذاکرات برجام صورت گرفت، برخی رسانه ها نیز با اشاره به مخالفت چین و روسیه با برجام، سعی در انحراف افکار عمومی داشته اند. در صورت دستیابی به این توافق، چین می تواند همکاری مستقیم تری با ایران داشته باشد. در مورد روسیه نیز وضعیت به همین منوال است. برخی ادعا می کنند که در صورت لغو تحریم ها، ایران و روسیه به رقیبی برای فروش نفت و انرژی تبدیل خواهند شد. این گفته هیچ مبنای معتبری ندارد. زیرا در شرایط کنونی به دلیل جنگ در اوکراین و بحران انرژی، تقاضا بیشتر از عرضه برای خرید نفت است. بنابراین ایران و روسیه با همکاری در اوپک و اوپک پلاس می توانند بازارهای خوبی برای فروش نفت داشته باشند.

در هر صورت این توافق می تواند تعاملات اقتصادی را عادی کند و موانع روابط بانکی و پولی را برطرف کند. با این حال، رویکردهای آمریکا نشان می دهد که هنوز عزم کافی برای پذیرش تعهداتش در قالب قطعنامه ۲۲۳۱ وجود ندارد.