بیابان زایی به شمال کشور رسیده است


بیابان زایی به شمال کشور رسید |  بیابان زایی به میزان یک میلیون هکتار در سال

چقدر از کشور ما درگیر بیابان زایی است؟

بر اساس نتایج مطالعات ارائه شده از سوی ایران به کنوانسیون مبارزه با بیابان زایی، حدود ۱۰۰ میلیون هکتار از مساحت کشور یعنی حداقل دو سوم کشور تحت تاثیر بیابانزایی قرار دارد.

این مطالعات حدود ۱۰ سال پیش انجام شده است، آیا اطلاعات جدیدتری دارید؟

بر اساس مطالعات انجام شده توسط دانشگاه تهران می توان گفت که ۸۸ درصد کشور درگیر بیابان زایی است. همچنین اخیرا مطالعه دیگری توسط موسسه ملی تحقیقات جنگلداری و مرتع انجام شده است که در آن مناطق بیابانی کشور حدود ۹۰ میلیون هکتار وسعت دارند. علاوه بر این، می توان گفت که به طور متوسط ​​در دهه گذشته، سالانه حدود یک میلیون هکتار وسعت مراکز زیستی فرسایش بادی در مناطق بیابانی افزایش یافته است.

شرایط برنامه های بیابان زدایی چیست؟

در برنامه ششم، توسعه فعالیت های مربوط به کنترل مراکز حیاتی فرسایش بادی در بخش بیابانی حدود ۳۰۰ هزار هکتار در سال بوده است. در واقع در این مناطق پروژه هایی مانند کشاورزی، مدیریت پساب، کنترل چرای دام و ساخت بادشکن اجرا می شود.

یعنی سالانه حداقل ۷۰۰ هزار هکتار به مساحت این مراکز حیاتی اضافه می شود و هیچ تلاشی برای کنترل آنها نمی شود؟

این امر مسئولان سازمان منابع طبیعی را بر آن داشته است که همواره خواستار توجه ویژه به منابع اعتباری این سازمان باشند چرا که در صورت عدم رسیدگی به موقع بیابان زایی هزینه های بیشتری را به کشور تحمیل می کند. دلیل آن نابودی زمین بود.

به موضوع مهاجران محیط زیست اشاره کردید. سال‌ها ساکنان استان‌هایی مانند سیستان، بلوچستان، کرمان و خراسان جنوبی به دلیل شرایط نامساعد مجبور به مهاجرت به استان‌های شمالی شدند. به نظر شما شرایط این استان ها مناسب است؟

اگر بیابان زایی را نقص در رشد خاک بدانیم، باید گفت که در شمال کشور نیز بیابان زایی رخ می دهد، زیرا وقتی جنگل های شمال را تخریب و تبدیل به ویلا می کنیم یا کشاورزی ناپایدار می کنیم. . ما در حال کویر شدن هستیم.

با توجه به تعریف جدید کنوانسیون مبارزه با بیابان زایی، شرایط تخریب زمین در کشور ما چیست؟

همانطور که در این کنوانسیون تعریف شده است، بیابان زایی به معنای تخریب زمین در مناطق خشک، نیمه خشک و نیمه مرطوب تحت تأثیر عوامل طبیعی و انسانی است. بیابان زایی به شمال کشور رسید |  بیابان زایی به میزان یک میلیون هکتار در سال

بر اساس این تعریف، تنها بخش‌های کوچکی از مناطق شمالی کشور ممکن است تحت تأثیر عوامل بیابان‌زایی قرار نگیرند.

دلیل تاکید بر مناطق خشک و نیمه خشک این است که شرایط برای بازسازی در این مناطق دشوارتر است. به عنوان مثال، در چنین مناطقی، اگر کشاورزی ناپایدار به دلیل چرای بی رویه موجب شور شدن زمین یا آسیب به «پوشش گیاهی» شود. بازگشت به شرط اول: «اگر غیرممکن نیست، بسیار دشوار است».

عوامل زیادی در این امر نقش دارند، از مدیریت ضعیف گرفته تا تغییرات آب و هوایی. عوامل دیگری که باعث افزایش بیابان زایی در کشور می شود چیست؟

علت اصلی بیابان زایی نحوه مدیریت منابع آب است. در واقع در بسیاری از کشورهای جهان عدم توجه به تامین آب در مناطق مختلف عامل اصلی از بین رفتن پوشش گیاهی است که به دنبال آن تشکیل گرد و غبار و شن روان است. علاوه بر این، کاهش سطح آب های زیرزمینی باعث انقراض بسیاری از گونه های جانوری می شود.

آیا می توان با احیای پوشش گیاهی از تخریب بیشتر این مناطق جلوگیری کرد؟

بهبود وضعیت در مناطق آسیب دیده کشورمان بسیار دشوار یا غیرممکن است. برای مثال می توانیم از هندوانه بومی ایران استفاده کنیم. جنگل های انبوهی از این نوع سال هاست که در مناطق کویری کشور مانند ریگان کرمان دیده می شود. این درختان ریشه عمیقی برای هزاران سال دارند. اما به دلیل کاهش بیش از حد سطح آب های زیرزمینی، این درختان از بین رفتند.
اما با کاشت مجدد این درختان دیگر نمی توان به پوشش گیاهی پایدار دست یافت. به عبارتی اگر سال به سال نهال این درختان را آبیاری کنیم. شرایط قبلی دیگر تکرار نمی شود، زیرا ما اکوسیستم را از دست داده ایم.

در این میان نمی توان نقش مسائل اقتصادی و اجتماعی را نادیده گرفت.

موضوع بیابان زایی موضوعی چندوجهی است که شامل مسائل اقتصادی و اجتماعی می شود. به عنوان مثال، شرایط نامناسب اقتصادی و افزایش قیمت چوب تاغ در برخی مناطق منجر به قطع جمعیتی این درختان شده است. با این حال، آنها می دانستند که از بین بردن این درختان راه را برای طوفان گرد و غبار باز می کند. در واقع بیابان زایی یک چرخه معیوب است که به آرامی در حال شکل گیری است، اما سرعت و اثرات آن در حال افزایش است. درست مثل یک گلوله برفی

چگونه می توان از تخریب بیشتر زمین جلوگیری کرد؟

برای افزایش آگاهی شهروندان و مسئولان تلاش کنید. به عبارت دیگر، درک بهتر جامعه بین المللی از موضوع تخریب اراضی و اهمیت حفاظت از طبیعت می تواند وضعیت را بهبود بخشد. اما این آگاهی نسبت به سال های گذشته افزایش یافته است و اکنون بسیاری از شهروندان خواستار حفظ محیط زیست هستند. اما هنوز تا رسیدن به سطح مطلوب فاصله داریم.

آیا روش های سازمان منابع طبیعی برای مقابله با بیابان زایی به روز می شود؟

تکنیک ها و روش های مدیریت زمین در حوزه پیشگیری تکامل یافته است. به عنوان مثال در دو سال گذشته با استفاده از توانمندی دانشگاه ها و شرکت های دانش بنیان، تولید انواع پوشش های خاکی قابل استفاده برای تثبیت شن های روان را در دستور کار قرار داده ایم. ما با همکاری دانشگاه آزاد مالچ بنتونیت را در زمینه های مختلف آزمایش کرده ایم. علاوه بر این، انواع برس‌های پلیمری را بر اساس دانش نانو در مناطق مناسب آزمایش کرده‌ایم و تثبیت تپه‌ها با کمک مواد کاشت مازاد مانند ساقه برنج، گندم و کاه نیز در دستور کار قرار دارد. ?

چه مقدار نفت در سازمان منابع طبیعی مصرف می شود؟

بر اساس ملاحظات دقیق ما، از فرآورده های نفتی کمتری استفاده می کنیم. به عنوان مثال سطح شن و ماسه در کشور حدود ۶ میلیون هکتار است. اما پوشش در مساحتی حدود ۶۷ هزار هکتار صورت می‌گیرد، زیرا شن‌های روان در این مناطق آسیب جدی به خطوط راه‌آهن، جاده‌ها، فرودگاه‌ها، زمین‌های کشاورزی و روستاها وارد می‌کند و زمینه را برای کاهش امنیت در مناطق مرزی فراهم می‌کند.

آیا برنامه ای برای کاهش استفاده از مالچ روغنی دارید؟

سیاست NRO جایگزینی خاک اره نفتی است. به همین دلیل در سال گذشته تنها ۳۵ هزار هکتار شن و ماسه زیر پوشش قرار گرفت.
این سازمان در عین حال خاک اره روغنی را از نظر کیفیت و ترکیب شیمیایی به دقت بررسی می کند و برای این منظور به دنبال کمک به «دانشگاه ها» برای استفاده از بهترین انواع خاک اره است.
لازم به ذکر است برنامه سازمان منابع طبیعی این است که با استفاده از دانش و توانمندی های موجود در کشور استفاده از کلاهک نفتی را به صفر برساند.

مهدی عینی | خبرنگار جام جم آنلاین