آسیب های اجتماعی در حاشیه رشد می کند


گزارش کردن جام جم آنلاینبرنامه های مسئولان برای جلوگیری از گسترش آسیب های اجتماعی کافی نیست، شرایط نامناسب اقتصادی به این بازار آشفته دامن می زند و به همین دلیل هر روز بر تعداد حاشیه نشینان افزوده می شود.

کودکان کار و خیابان نیز چنین شرایطی دارند. این روزها به سختی می توان میدان یا خیابانی را در پایتخت پیدا کرد که در آن هیچ نشانه ای از کار کودکان خیابانی وجود نداشته باشد، علاوه بر این، نباید فراموش کرد که بسیاری از کودکان هستند که دوران کودکی خود را در کارگاه های زیرزمینی فراموش کرده اند.

اکثر کارشناسان درباره حوزه اعتیاد نیز همین نظر را دارند و معتقدند شیوه مدیریت در این زمینه راه به جایی نبرده است و به همین دلیل آمار دقیقی از مبتلایان به اعتیاد در کشور وجود ندارد.

بنابراین در این شرایط اگر بگوییم حوزه مدیریت و کنترل آسیب های اجتماعی سال هاست به حال خود رها شده است و وعده های مدیران از حد حرف نمی گذرد، از آن دست برنداشته ایم.

احمد واحدی وزیر امور داخله در تازه ترین اظهارات خود در این باره گفت که دولت به آسیب های اجتماعی توجه ویژه دارد.

همانطور که وی گفت از گذشته تاخیرهایی در این زمینه وجود دارد که باعث انبوه مشکلات در این حوزه شده است.

وزیر کشور با اشاره به اینکه رئیس جمهور در سفر به استانداری ها از مناطق حاشیه ای بازدید می کند، گفت: این رویکرد نشان می دهد که توجه به آسیب های اجتماعی یکی از اولویت های دولت است.

این در حالی است که کارشناسان بر این باورند که بازدید از مناطق آسیب دیده و مراکزی مانند کمپ های ترک اعتیاد به تنهایی باعث کاهش آسیب های اجتماعی نمی شود چرا که کنترل و رفع این آسیب ها یک مجموعه برنامه جامع است.

آسیب قابل مشاهده

کم نیستند کارشناسانی که معتقدند موضوعات در حوزه آسیب های اجتماعی آنقدر آزاردهنده و بدیهی شده است که نیازی به ارائه آمار و تحلیل برای اثبات شرایط نامساعد آنها نیست.

به عنوان مثال، بر اساس گزارش وزارت بهداشت، حدود ۳۰ درصد از شهروندان ایرانی از اختلال روانی رنج می برند. این در حالی است که این آمار دو دهه قبل حدود ۱۵ درصد بوده و در گزارش های منتشر شده در سال ۹۳ این درصد حدود ۲۳ درصد برآورد شده است.

در حوزه اعتیاد نیز تعداد مبتلایان به اعتیاد و مصرف مواد مخدر از یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر به ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر افزایش یافته است در حالی که آخرین آمار تهیه شده در این زمینه مربوط به سال ۹۴ است و به همین دلیل می توان گفت در سال ۱۴۰۱ ، آمار دقیقی از جمعیت مبتلا به اعتیاد در دسترس نیست.

البته نمی توان این آشفته بازار را به گردن یک دولت انداخت، زیرا بررسی نحوه برخورد با مسائل اجتماعی در چند دهه گذشته نشان می دهد که مسائل اجتماعی در اولویت هیچ دولتی نبوده است. البته در مقاطعی به این مسائل توجه چندانی نشد اما با تغییر مدیران به فراموشی سپرده شد.

حسن موسی‌شلک، رئیس جامعه مددکاران اجتماعی ایران نیز بر همین عقیده است. در گفتگو با جام جم آنلاین وی از بی توجهی دولت به مسائل اجتماعی انتقاد می کند و می گوید که در سال گذشته به این موضوع رسیدگی نشده است.

وی ادامه می دهد: با توجه به سابقه فعالیت رئیس دولت سیزدهم، انتظار می رفت وی با قدرت بیشتری وارد عرصه آسیب های اجتماعی شود. اما دولت سیزدهم در این حوزه نفوذی نداشت

آن طور که موسوی شلک توضیح می دهد، در سال گذشته هیچ برنامه توسعه کمی و کیفی در حوزه آسیب های اجتماعی در کشور اجرا نشد و حتی رئیس جمهور نیز با نخبگان این حوزه جلسه ای برگزار نکرد.

از نظر بودجه شاهد افزایش اعتبارات بوده ایم. اما شاهد اجرای برنامه مناسبی نبوده ایم و آسیب های اجتماعی را می توان گفت به حاشیه رفته است

موسوی شلک تاکید می کند: شاهد افزایش آسیب های اجتماعی هستیم، اما این شرایط نامناسب تنها به نحوه عملکرد دولت سیزدهم خلاصه نمی شود، زیرا حوزه اجتماعی در چند دهه گذشته مغفول مانده است.

عاری از باور اجتماعی

آسیب های اجتماعی در حاشیه رشد می کند

مسائل اجتماعی در اولویت دولت ها قرار نمی گیرد، زیرا بسیاری از مدیران به نوعی از پرداختن به مسائل اجتماعی می ترسند و ترجیح می دهند مسائل اجتماعی در فهرست اولویت های آنها نباشد.

علاوه بر این، فقدان نقشه راه برای مدیریت مسائل اجتماعی بی تاثیر نیست.

رئیس سندیکای مددکاران اجتماعی ایران می گوید: مشکل اینجاست که دکترینی در این زمینه وجود ندارد که دولت ها به آن پایبند باشند.

بی توجهی به این معضل باعث شده اکثر مدیران در حوزه های اجتماعی رفتار سلیقه ای داشته باشند و برخی ترجیح دهند اقدامات قهری در حوزه مسائل اجتماعی را در دستور کار قرار دهند.

موسوی شلک با بیان اینکه برای کنترل آسیب های اجتماعی باید شرایط را هوشمندانه مدیریت کرد، ادامه می دهد: برای رسیدن به این هدف باید مسائل اجتماعی در اولویت قرار گیرد و اعتبارات مورد نیاز برای این منظور در نظر گرفته شود تا بتوان به این مهم دست یافت. تعریف مجدد برنامه و ساختارها

نگرانی از گسترش آسیب های اجتماعی هر روز بیشتر می شود. اما برنامه های مدیران برای حل این مشکلات فراتر از وعده نیست.

این در حالی است که اقدامات قهرآمیز آنها گاهی اوضاع را بیش از گذشته نامطلوب می کند. به عنوان مثال برخورد نامناسب با معتادان متجاهر باعث امتناع بیشتر آنها از درمان شده است و به همین دلیل تعداد کمی از افراد معتاد ترجیح می دهند حتی در شب های سرد سال در خیابان ها بی خانمان باشند. اما وارد کمپ های ترک اعتیاد نشوید.

نباید فراموش کرد که کنترل و مدیریت آسیب های اجتماعی در گرو استفاده از بستر نهادهای آموزشی و فرهنگی و دسترسی به کمک سازمان های مردم نهاد است. به همین دلیل تا زمانی که استفاده از این پتانسیل توسط نهادهای مسئول جدی گرفته نشود نمی توان به کاهش آسیب های اجتماعی امیدوار بود.